Odmiany epipremnum: jak rozpoznać Marble Queen, N'Joy, Pearls and Jade, Manjula i inne

Żeby rozpoznać odmianę epipremnum (w sklepach często „pothos”), patrz na trzy rzeczy: kolor wariegacji (żółty, biały, kremowy albo brak), jej wzór (smugi, marmurek, wyraźne łaty lub drobne plamki) i sam liść (wielkość, kształt oraz to, czy powierzchnia jest płaska, czy falista). ‘Golden’ ma żółte smugi, ‘Marble Queen’ biały marmurek, ‘N’Joy’ ostre zielone łaty na bieli, ‘Pearls and Jade’ białe, szare i zielone plamki na falistym liściu, a ‘Neon’ i ‘Jade’ nie mają wariegacji wcale. Tabela poniżej zestawia wszystkie odmiany obok siebie.

Etykiety epipremnum bywają ogólnikowe albo błędne, a kilka odmian w małej doniczce ze szkółki wygląda niemal identycznie. Wszystko, co tu piszemy, pochodzi od uniwersyteckich służb doradczych, z uniwersyteckich opisów nowych kultywarów i z amerykańskich patentów roślinnych opisujących poszczególne kultywary. Kilka popularnych nazw się tu nie znalazło, bo nie opisuje ich żadne wiarygodne źródło. Więcej o tym poniżej.

Odmiany epipremnum w skrócie

Odmiana	Kolor wariegacji	Wzór	Liść	Najlepsza wskazówka
‘Golden’	żółty i kremowobiały na ciemnej zieleni	nieregularne smugi, paski i plamy	typowy, sercowaty	wariegacja żółta, nie biała
‘Marble Queen’	biały na zieleni	marmurkowy; łodygi też marmurkowe	większy, według UF/IFAS około 12 × 8 cm	biel wmieszana w zieleń na liściach i łodygach
‘Snow Queen’	biały na zieleni	mocna wariegacja	typowy	ogólnie wygląda bielej niż ‘Marble Queen’
‘N’Joy’ (‘NJOY’)	zielone łaty na kremowym do białego	wyraźne, ostro odgraniczone łaty, często po jednej z każdej strony nerwu głównego	mały, szeroki, jajowaty; gładki i woskowaty	łaty o czystych krawędziach, bardzo krótkie międzywęźla
‘Pearls and Jade’	biały, szary i zielony	plamki, łaty i smugi, od kropek poniżej 1 mm po duże łaty	mały, 7–8 × 4–5 cm; falista, nierówna powierzchnia	trzy kolory, pofałdowany liść, delikatnie prążkowane pędy
‘Manjula’ (‘HANSOTI14’)	odcienie zieleni i żółtozielonego (opis z patentu)	marmurkowy i łaciaty	szeroko jajowaty do trójkątnego, falisty, często zawinięty do góry	zwarta kępa; jasny żółtozielony ogonek z jednym zielonym paskiem
‘Global Green’	żółtozielone łaty na oliwkowej zieleni	dwubarwny, wariegacja w środku liścia	średni, jajowaty z zaostrzonym końcem	tylko zielenie, bez bieli i żółci
‘Neon’	brak	jednolity, jaskrawy żółtozielony	typowy	równomierny neonowy żółtozielony
‘Jade’	brak	jednolity ciemnozielony	typowy	zwykła zieleń, najlepszy przy słabym świetle
‘Cebu Blue’	brak	jednolity niebieskozielony	mały, wąski, lancetowaty	inny gatunek (Epipremnum pinnatum)

Źródła: NC State Extension (‘Golden’, ‘Marble Queen’, ‘Snow Queen’, ‘Neon’, ‘Jade’, ‘Cebu Blue’), UF/IFAS EP151 i EP441 (‘Golden’, ‘Marble Queen’, ‘Jade’, ‘Neon’, ‘Pearls and Jade’) oraz amerykańskie patenty roślinne dla ‘NJOY’, ‘UFM12’, ‘HANSOTI14’ i ‘Global Green’.

Jak odróżnić epipremnum Marble Queen od Snow Queen?

To para najczęściej mylona, bo obie odmiany mają zielone liście z białą wariegacją.

• ‘Marble Queen’ ma według NC State Extension liście i łodygi „marmurkowane bielą”. UF/IFAS opisuje jego liście jako marmurkowane wyłącznie białą wariegacją, bez żółci. To jeden z czterech klasycznych kultywarów epipremnum, a kilka nowszych odmian wyselekcjonowano właśnie z niego.
• ‘Snow Queen’ NC State Extension opisuje jako „mocno pstry”, zielono-biały. W praktyce różnica tkwi w proporcjach: u ‘Snow Queen’ biel zajmuje wyraźnie większą część liścia.

Na tym wiarygodne informacje się kończą. Żadna z tych odmian nie ma opublikowanego patentu ani uniwersyteckiego opisu, który charakteryzowałby ją szczegółowo, więc nie ma mierzalnej cechy, która rozstrzygałaby sprawę na podstawie jednego liścia. Oceniaj całą roślinę, a nie jeden liść: wariegacja różni się od liścia do liścia u każdego epipremnum, a różnica między tymi dwiema odmianami jest kwestią stopnia.

Jak odróżnić N’Joy, Pearls and Jade i Glacier?

Wszystkie trzy nazwy pojawiają się przy małych epipremnum z białą wariegacją, ale dobrze udokumentowane są tylko dwie.

‘N’Joy’ jest zarejestrowany jako ‘NJOY’ (amerykański patent roślinny 19,965) i sprzedawany także jako Beautifall® ‘Njoy’. Ashish Arvind Hansoti znalazł go w 2002 roku jako mutację pędu w szklarni pod Mumbajem, wśród wyselekcjonowanych klonów ‘Marble Queen’. Patent opisuje:

• małe, szerokie, przeważnie jajowate liście o wymiarach około 5,6 × 4,1 cm,
• gładką, woskowatą górną powierzchnię,
• zielone łaty w wielu odcieniach na kremowym do białego tle,
• charakterystyczną zieloną łatę różnej wielkości po każdej stronie nerwu głównego,
• bardzo krótkie międzywęźla i zwarty wzrost.

‘Pearls and Jade’ to kultywar University of Florida ‘UFM12’ (amerykański patent roślinny 21,217). Richard Henny i Jianjun Chen z ośrodka badawczego UF/IFAS w Apopce wyselekcjonowali go jako mutację z roślin ‘Marble Queen’ poddanych promieniowaniu gamma. UF/IFAS i patent opisują:

• małe liście o długości 7–8 cm i szerokości 4–5 cm,
• trzy kolory, biały, szary i zielony, w nieregularnych łatach, plamach i smugach, od kropek poniżej 1 mm po plamy zajmujące ponad połowę liścia,
• nieregularnie falistą, a nie gładką powierzchnię liścia,
• pędy i ogonki z delikatnymi, naprzemiennymi szarozielonymi paskami tam, gdzie dostają więcej światła.

Szybki test brzmi więc tak: gładki liść z czystymi zielonymi łatami na bieli to N’Joy. Falisty liść z szarymi i białymi plamkami to Pearls and Jade.

‘Glacier’ często wymienia się obok tych dwóch, ale nie znaleźliśmy dla niego patentu, uniwersyteckiego opisu ani opisu służby doradczej. Zamiast powtarzać niesprawdzone cechy z ogłoszeń sklepowych, pominęliśmy go w tabeli. Jeśli roślina jest sprzedawana jako ‘Glacier’, zapytaj sprzedawcę, skąd pochodzi.

Jak odróżnić Manjula od Marble Queen?

Obie mają jasną wariegację, ale różnią się kształtem liści i pokrojem.

‘Manjula’ to nazwa handlowa opatentowanego kultywaru ‘HANSOTI14’ (amerykański patent roślinny 27,117). Costa Farms podaje obie nazwy razem na swojej stronie z patentami. Ten sam hodowca znalazł go w 2010 roku, również pod Mumbajem. Patent opisuje:

• średnie, szeroko jajowate do szeroko trójkątnych liście o wymiarach około 8,5 × 6,5 cm,
• umiarkowanie falisty liść, często zawinięty do góry zamiast leżeć płasko,
• marmurek i łaty w kilku odcieniach zieleni i żółtozielonego,
• mocne, jasne, żółtozielone ogonki z jednym zielonym paskiem,
• kępiasty pokrój za młodu, który dopiero z wiekiem przechodzi w zwisający, oraz powolny wzrost.

‘Marble Queen’ ma bardziej płaskie liście, biały marmurek na liściach i łodygach oraz dłuższe, zwisające pędy. Jeśli roślina tworzy zwartą kępę, a liście podwijają się na brzegach, lepiej pasuje ‘Manjula’. Patent porównuje też ‘Manjula’ z ‘NJOY’ i ‘Pearls and Jade’: ma większe liście niż obie te odmiany i inny kształt liścia, inny wzór wariegacji niż ‘NJOY’ i więcej wariegacji na liściu niż ‘Pearls and Jade’.

Golden, Neon, Jade i Global Green: epipremnum bez bieli

‘Golden’ to klasyczne epipremnum złociste. UF/IFAS opisuje ciemnozielone liście „obficie, ale nieregularnie pstre, z żółtymi i kremowobiałymi smugami, paskami i plamami”. RHS nazywa go najczęściej uprawianym epipremnum. Jeśli wariegacja jest żółta, a nie biała, zacznij od niego.

‘Neon’ nie ma wariegacji. UF/IFAS opisuje jego liście jako jaskrawe, żółtozielone (chartreuse). Filodendron pnący ‘Lemon Lime’ wygląda bardzo podobnie, więc sprawdź ogonek liściowy. Nasz poradnik epipremnum czy filodendron pokazuje, jak to zrobić.

‘Jade’ jest jednolicie zielony. UF/IFAS określa go jako równomiernie ciemnozielony, a NC State Extension zauważa, że dobrze radzi sobie przy słabym świetle.

‘Global Green’ (amerykański patent roślinny 33,530) znaleziono w 2016 roku w szkółce w prefekturze Aichi w Japonii. Patent opisuje dwubarwne liście: żółtozielone łaty po obu stronach nerwu głównego na oliwkowozielonym tle, na średnich, jajowatych liściach z zaostrzonym końcem. Nie ma w nim bieli ani żółci, co odróżnia go od ‘Golden’.

Czy Cebu Blue to epipremnum złociste?

W handlu roślinami tak. Botanicznie to inny gatunek. NC State Extension zalicza ‘Cebu Blue’ do Epipremnum pinnatum i opisuje małe, wąskie, lancetowate, niebieskozielone liście. Jeśli dostanie palik lub podporę do wspinania, liście dojrzewają i robią się w nich wcięcia, jak u dzikiego gatunku. Jego wąski niebieskozielony liść w niczym nie przypomina sercowatego liścia E. aureum, więc łatwo go rozpoznać.

Uwaga o nazwach: sama klasyfikacja epipremnum złocistego nie jest do końca ustalona. RHS podaje je jako Epipremnum pinnatum ‘Aureum’, a patenty dla ‘NJOY’ i ‘Manjula’ też używają nazwy E. pinnatum. UF/IFAS, NC State Extension oraz patenty ‘Pearls and Jade’ i ‘Global Green’ używają E. aureum, podobnie jak nasz profil epipremnum. Przy rozpoznawaniu odmian w domu nie ma to żadnego znaczenia.

Skąd biorą się nowe odmiany epipremnum?

Nie z krzyżowania. UF/IFAS wyjaśnia, że epipremnum rzadko kwitnie nawet w naturalnym środowisku, a w szklarniach i w domu nie kwitnie wcale, więc nie są znane żadne mieszańcowe kultywary. Każda odmiana z tego artykułu zaczęła się od mutacji. ‘NJOY’ i ‘Manjula’ pojawiły się jako naturalne mutacje pędów, ‘Global Green’ jako naturalna mutacja, a ‘Pearls and Jade’ jako mutacja wywołana promieniowaniem. Potem rozmnaża się je z sadzonek, dzięki czemu rośliny zachowują cechy odmiany.

Dlaczego pstre epipremnum potrzebuje więcej światła?

Chodzi o chlorofil, zielony barwnik, który wychwytuje energię światła do fotosyntezy. RHS zwraca uwagę, że całkiem zielone pędy zawierają więcej chlorofilu niż pstre i dlatego rosną silniej. Pstre epipremnum ma mniej zielonej powierzchni, którą może się odżywiać, więc każde światło, które dostaje, musi się liczyć.

UF/IFAS opisuje, jak to wygląda w praktyce. Epipremnum przetrwa przy świetle nawet około 540 lx, ale nowe liście są wtedy małe, a pstre kultywary tracą kolor. Przy około 1600 lx lub więcej kolor i wielkość liści się utrzymują. RHS potwierdza, że przy zbyt małej ilości światła liście mogą tracić wariegację, a wzrost będzie słaby. ‘Pearls and Jade’ w próbach UF/IFAS zachował kolor przez trzy miesiące przy około 1100 lx, ale to jeden kultywar w jednej próbie.

Więcej światła nie oznacza bezpośredniego słońca. UF/IFAS wymienia poparzone plamy ograniczone do pstrych partii jako objaw nadmiaru światła lub ciepła, a uszkodzone liście się nie regenerują. RHS zaleca okno wschodnie lub zachodnie albo okno południowe za cienką firanką.

Dlaczego wariegacja zanika i co z tym zrobić?

RHS wyjaśnia, że pstre kultywary wyselekcjonowano ze sportu, czyli mutacji, zielonej rośliny, a takie mutacje nie zawsze są stabilne. Pęd może wrócić do jednolitej zieleni. Ponieważ zawiera więcej chlorofilu, jest silniejszy i może w końcu przejąć roślinę. Przytnij pędy po rewersji do liścia, który nadal ma wariegację.

UF/IFAS dodaje, że nowe liście bez wariegacji mogą też wskazywać na słabe światło, niedobór magnezu albo za mało nawozu. Najpierw wyklucz te przyczyny. Pełne wyjaśnienie chimer, całkiem białych pędów i miejsca cięcia znajdziesz w poradniku o rewersji wariegacji.

Wariegacja nie zmienia toksyczności. ASPCA wymienia epipremnum złociste jako trujące dla kotów i psów, bo zawiera nierozpuszczalne szczawiany wapnia.

W grze

W Rare Leaf Tycoon uprawiasz epipremnum ‘Marble Queen’. Uprawa jest uproszczona, a rośliny nigdy nie umierają, ale tak jak w przypadku prawdziwych sadzonek dopiero po odkryciu dowiadujesz się, czy nowy liść jest zielony, niestabilny, stabilny, czy rzadki.