Import roślin doniczkowych i sadzonek do UE: świadectwa fitosanitarne i paszporty roślin

Aby wwieźć roślinę doniczkową lub sadzonkę do UE spoza Unii (z Tajlandii, Indonezji, USA, Wielkiej Brytanii), potrzebujesz oryginału świadectwa fitosanitarnego wystawionego przez organ ochrony roślin kraju eksportu. Dotyczy to zarówno bagażu, jak i przesyłek pocztowych, bez żadnej minimalnej ilości. Rośliny kupione online u sprzedawcy z innego kraju UE powinny natomiast przyjść z unijnym paszportem roślin.

Ten poradnik odzwierciedla przepisy według stanu na wrzesień 2026 roku. Podsumowuje, co mówią rozporządzenia UE, Komisja Europejska i jeden urząd krajowy (czeski ÚKZÚZ, użyty tu jako przykład). Nie jest to porada prawna. Przepisy się zmieniają, a procedury w praktyce różnią się między państwami członkowskimi, więc zanim zapłacisz, sprawdź swoją konkretną sytuację w krajowej organizacji ochrony roślin w swoim kraju UE.

O tym, jak ocenić samą roślinę (węzły, mylące ogłoszenia, kwarantanna), przeczytasz w osobnym poradniku o kupowaniu rzadkich roślin. Ten dotyczy wyłącznie dokumentów i granic.

Jakie przepisy UE regulują import roślin?

Podstawą jest rozporządzenie (UE) 2016/2031 w sprawie środków ochronnych przeciwko agrofagom roślin, często nazywane unijnym prawem o zdrowiu roślin. Szczegółowe wykazy (co jest zakazane, co wymaga świadectwa, wymogi szczególne) zawiera rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/2072. Rozporządzenie (UE) 2024/3115 zmieniło prawo o zdrowiu roślin pod koniec 2024 roku.

Dla kupujących rośliny doniczkowe sprowadza się to do dwóch scenariuszy:

	Zakup spoza UE	Zakup z innego kraju UE
Przykłady	Tajlandia, Indonezja, USA, Wielka Brytania	Holandia, Niemcy, Czechy
Dokument towarzyszący roślinie	świadectwo fitosanitarne	paszport roślin
Kto wystawia	organ ochrony roślin kraju eksportu	zarejestrowany podmiot profesjonalny (sprzedawca)
Kontrole graniczne	tak, mogą się odbyć	nie, rynek wewnętrzny UE
Dotyczy poczty i bagażu	tak, bez względu na ilość	paszport wymagany przy sprzedaży na odległość

Czy potrzebuję świadectwa fitosanitarnego dla sadzonek z Tajlandii lub USA?

Tak. Art. 72 rozporządzenia 2016/2031 wymaga, by wykaz towarów, które przy wprowadzaniu do UE potrzebują świadectwa, obejmował „wszystkie rośliny przeznaczone do sadzenia, inne niż nasiona”. Sadzonka, którą zamierzasz ukorzenić, jest rośliną przeznaczoną do sadzenia. Przegląd przepisów o zdrowiu roślin Komisji Europejskiej podaje, że wszystkie rośliny potrzebują świadectwa fitosanitarnego, aby wjechać do UE, z wyjątkiem pięciu owoców: ananasów, kokosów, durianów, bananów i daktyli.

Komisja podaje, że świadectwo wystawia krajowy organ ochrony roślin kraju eksportu, a nie sprzedawca. Potwierdza ono, że przesyłkę skontrolowano i jest wolna od agrofagów kwarantannowych. Czeski urząd ÚKZÚZ dodaje, że oryginał świadectwa jest jedynym istotnym dokumentem przywozowym dla UE, że wystawia się go dla każdej przesyłki osobno i że organy UE nie wydają pozwoleń na przywóz pojedynczych przesyłek.

Czy dotyczy to roślin z Wielkiej Brytanii?

Tak. Wielka Brytania nie jest państwem członkowskim UE, więc z punktu widzenia zdrowia roślin to państwo spoza UE (państwo trzecie). Roślina od brytyjskiego sprzedawcy potrzebuje świadectwa fitosanitarnego tak samo jak roślina z Tajlandii.

A co z podłożem?

Załącznik VII do rozporządzenia 2019/2072 ustanawia wymogi szczególne dla podłoża związanego z roślinami z państw trzecich innych niż Szwajcaria. Kraj eksportu musi przedstawić urzędowe oświadczenie, że na przykład podłoże w chwili sadzenia było wolne od gleby i materii organicznej i wcześniej nieużywane albo składało się w całości z torfu lub włókna kokosowego, albo zostało skutecznie poddane zabiegom. Sterylne podłoże roślin in vitro jest zwolnione, co obejmuje laboratoryjne roślinki w kolbach (zob. nasz poradnik o kulturach tkankowych roślin doniczkowych). Załącznik VI tego samego rozporządzenia zakazuje przywozu z państw trzecich innych niż Szwajcaria samej gleby oraz samych organicznych podłoży uprawowych innych niż nieużywany czysty torf lub włókno kokosowe.

To, czy podłoże w danej przesyłce spełnia te wymogi, potwierdza organ kraju eksportu. Jeśli sprzedawca wysyła rośliny w podłożu, zapytaj, jak spełnia ten wymóg.

Czy mogę przywieźć sadzonki w bagażu?

Tylko ze świadectwem fitosanitarnym. Komisja Europejska podaje, że wprowadzanie roślin, produktów roślinnych i innych przedmiotów na terytorium UE w bagażu osobistym podróżnych jest zakazane, chyba że towarzyszy im świadectwo fitosanitarne.

Art. 75 rozporządzenia 2016/2031 przewiduje wprawdzie zwolnienia dla małych ilości w bagażu podróżnych, ale tylko dla określonych roślin „innych niż rośliny przeznaczone do sadzenia”. Sadzonki i ukorzenione rośliny nie są objęte tym zwolnieniem. ÚKZÚZ potwierdza, że UE nie stosuje obecnie żadnej minimalnej ilości, która pozwalałaby na przywóz bez świadectwa.

Zasada „2 kg” to nie zwolnienie

Niektóre krajowe wytyczne wspominają o progu wagowym, co wywołuje zamieszanie. W Czechach według ÚKZÚZ:

• Rośliny przeznaczone do sadzenia (w tym nasiona) do 2 kg na własny użytek podróżny nie musi przedstawiać do kontroli i nie potrzebuje rejestracji importera. Na żądanie celników musisz jednak okazać świadectwo fitosanitarne i poddać się kontroli.
• Przesyłki roślin przeznaczonych do sadzenia powyżej 2 kg podróżny musi przedstawić na granicy.

Świadectwo jest więc wymagane przy każdej wadze. Inne państwa członkowskie mogą organizować kontrole inaczej; zapytaj swój krajowy urząd.

Czy te same zasady dotyczą zamówień pocztowych i zakupów online?

Tak. ÚKZÚZ podaje, że osoby prywatne mogą przywozić rośliny na własny użytek w bagażu lub w paczce pocztowej, ale wymogi dotyczące zdrowia roślin są takie same jak dla przesyłek handlowych, a przepisy przywozowe dotyczące roślin obowiązują bagaż podróżnych i przesyłki pocztowe bez względu na ich wielkość. Osoby prywatne przywożące rośliny na własny użytek nie muszą rejestrować się jako importerzy.

Art. 45 rozporządzenia 2016/2031 zobowiązuje też usługi pocztowe i podmioty profesjonalne sprzedające w ramach umów zawieranych na odległość do udostępniania klientom informacji o zakazach i wymogach przywozowych, co najmniej w internecie.

Co dzieje się na granicy?

Według Komisji Europejskiej rośliny i produkty roślinne z państw spoza UE przechodzą obowiązkowe kontrole: kontrolę dokumentów (świadectwa), kontrolę tożsamości, czy przesyłka odpowiada świadectwu, oraz kontrolę fitosanitarną pod kątem organizmów szkodliwych. Państwa członkowskie pobierają za te kontrole opłatę, którą uiszcza importer lub jego przedstawiciel celny.

Jeśli przesyłka nie spełnia wymogów, Komisja wymienia jeden lub kilka z następujących skutków:

• odmowa wprowadzenia całej przesyłki lub jej części,
• usunięcie przesyłki z UE albo usunięcie z niej zaatakowanych produktów,
• kwarantanna do czasu uzyskania wyników badań,
• odpowiednie zabiegi, jeśli organ uzna, że wyeliminują ryzyko,
• zniszczenie przesyłki.

Urzędy krajowe publikują informacje o zatrzymaniach. ÚKZÚZ zgłosił na przykład w lipcu 2026 roku podejrzenie wykrycia mączlika Bemisia tabaci w przesyłce roślin pieprzu liściowego z Wietnamu.

Których roślin nie wolno importować do UE?

Znaczenie mają dwa zestawy przepisów. Załącznik VI do rozporządzenia 2019/2072 wymienia rośliny i inne przedmioty, których wprowadzanie jest zakazane. Do tego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/2019 zawiera wykaz roślin wysokiego ryzyka. Według Komisji Europejskiej rośliny wysokiego ryzyka od 14 grudnia 2019 roku objęte są tymczasowym zakazem przywozu, do czasu przeprowadzenia pełnej oceny ryzyka.

Wykaz był wielokrotnie zmieniany. Wśród rodzajów wymienionych na stronie Komisji są Ficus, Jasminum, Nerium, Acer, Quercus, Prunus i Malus. Wiele z nich to rośliny zdrewniałe, ale niektóre uprawia się też w domu. Przed zakupem sprawdź aktualny tekst skonsolidowany albo zapytaj krajowy urząd o konkretny gatunek i kraj pochodzenia.

Czy CITES dotyczy roślin doniczkowych?

Tylko gatunków objętych CITES. Na przykładzie Czech: ÚKZÚZ podaje, że przywóz z państw trzecich okazów wymienionych w załączniku A lub B (według unijnych przepisów o handlu dziką fauną i florą) wymaga zezwolenia CITES na wywóz z kraju pochodzenia i zezwolenia na przywóz, które przedstawia się w urzędzie celnym. Przy załącznikach C i D zezwolenia na ogół nie są wymagane, a importer składa w urzędzie celnym powiadomienie o przywozie, choć okazy z załącznika C pochodzące z kraju, który je wpisał, również potrzebują zezwolenia na wywóz. W Czechach egzekwowanie CITES należy do inspekcji ochrony środowiska (ČIŽP), a nie do urzędu ds. zdrowia roślin. Przed zamówieniem sprawdź, czy twój gatunek jest wymieniony.

Kiedy potrzebuję paszportu roślin przy zakupach w UE?

Świadectw fitosanitarnych nie używa się przy przemieszczaniu wewnątrz UE. Zamiast tego, zgodnie z art. 79 rozporządzenia 2016/2031, rośliny przeznaczone do sadzenia przemieszcza się zasadniczo z paszportem roślin, który zarejestrowane podmioty profesjonalne wystawiają same.

Art. 81 stanowi, że paszport roślin nie jest wymagany dla roślin dostarczanych bezpośrednio użytkownikowi końcowemu, w tym ogrodnikom amatorom. Ten wyjątek nie dotyczy użytkowników końcowych kupujących w ramach umów zawieranych na odległość. Roślina doniczkowa zamówiona online w szkółce w Holandii czy gdziekolwiek indziej w UE powinna więc przyjść z paszportem.

Rozporządzenie 2024/3115 dodało do art. 81 ust. 3, który pozwala Komisji określić w aktach wykonawczych przypadki, w których określone rośliny sprzedawane na odległość są zwolnione. Czy jakiekolwiek takie zwolnienia obejmują już rośliny doniczkowe, warto potwierdzić w krajowym urzędzie.

W Czechach ÚKZÚZ podaje też, że rejestracja do celów ochrony roślin jest zawsze obowiązkowa dla sprzedawców prowadzących sprzedaż online.

Co zawiera etykieta paszportu roślin?

Zgodnie z częścią A załącznika VII do rozporządzenia 2016/2031 paszport roślin to odrębna etykieta, dobrze widoczna i czytelna, zawierająca następujące elementy:

Element	Treść
prawy górny róg	„Plant Passport” w języku urzędowym UE i po angielsku, oddzielone ukośnikiem (np. „Paszport roślin / Plant Passport”) albo samo „Plant Passport” na etykiecie angielskiej
lewy górny róg	flaga UE, kolorowa lub czarno-biała
A.	nazwa botaniczna gatunku lub taksonu, opcjonalnie odmiana
B.	dwuliterowy kod państwa członkowskiego, łącznik i numer rejestracyjny podmiotu (np. NL-…)
C.	kod identyfikowalności
D.	w stosownych przypadkach kraj pochodzenia (nazwa państwa trzeciego lub kod państwa członkowskiego)

Zgodnie z art. 83 kod identyfikowalności (C) można pominąć w przypadku roślin przygotowanych do sprzedaży użytkownikom końcowym, chyba że gatunek znajduje się w określonym wykazie.

Lista kontrolna przed zamówieniem z zagranicy

1. Ustal, skąd roślina faktycznie zostanie wysłana. Art. 72 odnosi się do kraju pochodzenia lub wysyłki, więc liczy się to, skąd przychodzi paczka, a nie gdzie zarejestrowany jest sklep.
2. Spoza UE: poproś o świadectwo fitosanitarne przed zapłatą. Upewnij się, że sprzedawca uzyska je od krajowego organu ochrony roślin i dołączy oryginał do paczki. Zapytaj, czy rośliny są wysyłane w podłożu, czy z gołym korzeniem.
3. W UE: oczekuj paszportu roślin. Przy zamówieniach online powinien przyjść razem z rośliną. Sprawdź nazwę botaniczną (A) i numer rejestracyjny sprzedawcy (B).
4. Nie pakuj do walizki „tylko jednej sadzonki”. Bez świadectwa rośliny przeznaczone do sadzenia w bagażu są zakazane bez względu na ilość.
5. Sprawdź zakazy i CITES dla konkretnego gatunku i kraju pochodzenia.
6. Każdą nową roślinę poddaj kwarantannie. Dokumenty nie gwarantują, że roślina jest wolna od szkodników, takich jak wciornastki. Kroki kwarantanny znajdziesz w poradniku o kupowaniu rzadkich roślin.
7. W razie wątpliwości skontaktuj się przed zakupem z krajowym organem ochrony roślin. W Czechach jest to ÚKZÚZ.